De vrouwen die Georgië's wijn herschrijven
Georgië is niet het eerste land dat je denkt als je aan wijn denkt. En toch is het misschien wel het meest bijzondere en oudste wijnland ter wereld. Dat kleine land ingeklemd tussen de Kaukasus en de Zwarte Zee, met zijn uitgestrekte bergketens, diepe valleien en tafels die bezwijken onder het gewicht van de gastvrijheid, is bezig met iets groots.
Hier wordt wijn niet in vaten gemaakt, maar in qvevri - grote kruiken van klei - die worden ingegraven in de aarde en gekoeld door de grond zelf. Een techniek van meer dan 8.000 jaar oud, erkend door UNESCO als Immaterieel Cultureel Erfgoed. Een glas wijn is nooit ver weg in Georgië: een toast kan spontaan ontstaan tijdens een wandeling in een nationaal park of aan tafel bij een supra, het traditionele Georgische feestmaal dat uren kan duren.
"Een land van bergen, lange tafels en 8.000 jaar wijntraditie. En een nieuwe generatie vrouwen die het verhaal overneemt."
Lang was de wijnwereld hier een mannenwereld. Dat verandert nu, langzaam maar zeker, aangedreven door een nieuwe generatie vrouwen die kiezen voor natuurlijke wijn, biologische teelt en vergeten druivenrassen. Vrouwen die niet alleen wijn maken, maar ook het landschap en de traditie opnieuw uitvinden.
We spreken met wijnmaakster Baia Abuladze die aan het hoofd staat van een van de meest begeerde wijnmerken uit Georgië. Abuladze is de vierde generatie die opgroeide op de familieboerderij, studeerde in Tbilisi en vier jaar geleden begon met het maken van haar eigen wijn. Ze werd in 2019 opgenomen in de Forbes 30 Under 30 lijst.
In een klein dorp in het westen van Georgië maakt Baia Abuladze wijn zoals haar grootvader dat deed maar dan met een visie die verder reikt dan de horizon van de wijngaard. Een gesprek over traditie, trots en de toekomst van Georgische wijn.
Baia Abuladze in een tchuri
Baia studeerde landbouwkunde in Tbilisi, net als haar zus Gvantsa en broer Giorgi. Alle drie traden ze in de voetsporen van hun grootvader. Maar terugkeren naar het dorp was geen stap terug het was een bewuste keuze om vooruit te gaan.
"Terugkeren naar huis was niet een kwestie van teruggaan," zegt ze. "Het was een kwestie van vooruitgaan met de kennis die we hadden opgedaan, en nieuw leven blazen in de wijngaarden en tradities van onze familie."
De familie Abuladze had altijd twee hectare wijngaard, maar makte nooit zelf wijn. Niet uit gebrek aan kennis, maar vanwege de historische en economische turbulentie die Georgië door de eeuwen heen heeft gekend. In 2015 veranderde dat, Baia's Wine was geboren en is inmiddels uitgegroeid tot achttien hectare, ze produceren volledig biologisch en exporteren naar meer dan vijftien landen.
"Vrouwen waren er altijd al," zegt Abuladze. "Maar nu zijn ze zichtbaar."
Wanneer je Baia vraagt naar haar rol als vrouwelijke pionier in een traditioneel mannelijke industrie, corrigeert ze je vriendelijk maar beslist. "Vrouwen waren er altijd al. Ze waren alleen onzichtbaar."
"Vrouwen zijn altijd een essentieel onderdeel geweest van de Georgische wijnbouw. Het verbouwen van druiven en het maken van wijn waren van oudsher familieactiviteiten, waarbij iedereen een bijdrage leverde."
Tijdens oorlogstijd, vertelt ze, namen vrouwen de volledige verantwoordelijkheid over de wijngaard, de wijnkelder en het gezin. Haar grootmoeder sprak er vaak over. De kennis werd van generatie op generatie doorgegeven, grotendeels door vrouwenhanden.
"Hun bijdrage was altijd groot, ook al werd die niet altijd zichtbaar erkend. Vandaag de dag ben ik blij te zien dat meer vrouwen wijnhuizen leiden, Enologie studeren en hun eigen verhalen met zelfvertrouwen delen."
Twijfelde ze ooit aan zichzelf? Ze denkt even na.
"Helemaal niet. Wijn maken heeft voor mij nooit iets met gender te maken gehad. Het vraagt om kennis, ervaring, geduld, teamwork en bovenal een oprechte liefde voor het werk. Dat zijn de kwaliteiten die tellen."
"Ik volg de oude traditionele methoden en regels. Zij wisten wat ze deden en hoe belangrijk het land is," zegt Abuladze, wiens grootvader haar leerde om wijnstokken te snoeien en druiven te plukken volgens de maancyclus, een praktijk die vandaag de dag gebruikelijk is onder biodynamische wijnmakers. "Het is echt krachtig om de maan te volgen. Wij hebben geen speciale apparatuur of andere processen zoals stabilisatie door het toevoegen van chemicaliën om op terug te vallen."
Die filosofie vertaalt zich direct naar de kelder. De witte wijnen van Baia's Wine worden gevinifieerd in tchuri - de Imeretische naam voor de beroemde qvevri. Zonder steeltjes, met ongeveer dertig procent huidcontact, wat de karakteristieke oranjetint en textuur geeft die liefhebbers van natuurwijn wereldwijd weten te vinden. Tegelijkertijd experimenteert Baia met technieken als bâtonnage (regelmatig roeren) om complexiteit te versterken.
Wijnkelder met de tchuri
"Voor mij is innovatie niet het veranderen van ons erfgoed, het is het helpen van onze inheemse druivenrassen om zichzelf op de best mogelijke manier uit te drukken, terwijl we trouw blijven aan onze wortels."
Wie Georgische wijn zegt, denkt vaak aan Kakheti de bekende regio in het oosten, ook wel Klein-Toscane genoemd. Maar Baia's hart ligt in Imereti, een regio die nog grotendeels onontdekt is door internationale reizigers."Imereti is bijzonder vanwege de harmonie tussen onze grond, onze tradities en onze mensen. Met onze kalkrijke bodems, unieke inheemse druivenrassen en de eeuwenoude tchuri-techniek creëren wij wijnen met een eigen identiteit."
Ze maakt even een pauze, dan voegt ze eraan toe: "Maar wat Imereti echt onvergetelijk maakt, zijn de families die hier leven. Mensen zijn warm, diep verbonden met hun land en ongelofelijk gastvrij."
Vraag Baia welke wijn ze het liefst drinkt en het antwoord is verrassend eenvoudig."Onze Tsitska, met gegrilde rivierforel, seizoensgebonden pkhali en kruiden uit de tuin. Buiten in de wijngaard, bij zonsondergang, met mijn familie aan tafel."
Ze glimlacht. "Voor mij gaat wijn nooit alleen over wat er in het glas zit, het gaat om de mensen met wie je het deelt."
Die gedachte keert terug wanneer ze vertelt over de supra, het traditionele Georgische feestmaal dat uren kan duren, geleid door een tamada (gastheer of ceremoniemeester de supra) die toast na toast uitbrengt op familie, vriendschap, liefde en herinnering.
"Als we gasten aan onze tafel uitnodigen, nodigen we hen uit om voor die dag deel uit te maken van onze familie. Om de warmte, de vrijgevigheid en de tradities te ervaren die de Georgische gastvrijheid definiëren."
Voor wie nog twijfelt of Georgië een reis waard is, heeft Baia een helder antwoord."Georgië biedt oude wijntradities, adembenemende landschappen, ongelooflijk eten en oprechte gastvrijheid. Maar wat mensen verliefd maakt op Georgië is het gevoel van verbondenheid. Je bezoekt het niet zomaar je wordt onderdeel van het verhaal."
Baia Abuladze
Baia's wijnhuis verwelkomt regelmatig scholen en studenten, jonge Georgiërs die komen voor de wijn, maar vertrekken met iets wat veel dieper gaat.
"Ik hoop altijd dat ze vertrekken met een diepere verbondenheid met onze cultuur en onze wortels," zegt ze. "Onze tradities zijn niet alleen een deel van onze geschiedenis, ze zijn een fundament waarop we onze toekomst kunnen bouwen."
Want naast het bewaren van het verleden, kijkt Baia ook vooruit. Ze wil jonge vrouwen inspireren om ondernemend te denken, om te geloven dat ze iets betekenisvols kunnen creëren in hun eigen gemeenschap zonder hun erfgoed los te laten.
"Als ze vertrekken met trots op hun achtergrond en vertrouwen in hun eigen verhaal," zegt ze met een glimlach, "is dat nog waardevoller dan de wijn die ze meenemen naar huis."
Ze loopt door de wijngaard terwijl ze dit zegt, de Kaukasus in de verte. Een land van 8.000 jaar wijntraditie, van bergen en lange tafels en vrouwen die altijd al het werk deden en nu eindelijk ook de eer krijgen.